Czy ochrona przedemerytalna nie pozwala na zwolnienie z pracy?

Kodeks pracy w przepisie art. 39 przewiduje brak możliwości wypowiedzenia umowy pracownikowi w wieku przedemerytalnym. Pod warunkiem, że do osiągnięcia wieku emerytalnego brakuje mu nie więcej niż 4 lata. Ponadto jego okres zatrudnienia musi umożliwiać mu uzyskanie prawa do emerytury z chwilą osiągnięcia tego wieku. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że liczy się cały staż ubezpieczeniowy, a nie tylko praca u obecnego pracodawcy. U osób urodzonych po 1948 r. emerytura powszechna nie wymaga minimalnego stażu.^[1]Uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 30 września 2025 r., III PZP 6/24 (bez mocy zasady prawnej).

Ochrona dotyczy zarówno osób mających umowę o pracę na czas nieokreślony, jak i na czas określony.

Pamiętaj jednak, że jeszcze przed tym okresem pracodawca może wypowiedzieć umowę. Ma do tego prawo nawet wtedy, gdy umowa rozwiąże się (upłynie okres wypowiedzenia) już w trakcie ochrony przedemerytalnej. Liczy się to, czy wypowiedzenie dotarło do Ciebie przed rozpoczęciem okresu ochronnego.

Okres ochronny trwa 4 lata przed osiągnięciem wieku emerytalnego (art. 39 Kp). Powszechny wiek emerytalny to 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn.

Co do zasady ochrona obejmuje więc kobietę od 56. roku życia, a mężczyznę od 61. roku życia. Ochrona kończy się z dniem osiągnięcia wieku emerytalnego.

Jeśli masz prawo do emerytury w obniżonym wieku (np. za pracę w szczególnych warunkach) albo do emerytury pomostowej, okres ochrony może liczyć się od tego niższego wieku. Sąd Najwyższy wskazał to w uzasadnieniu uchwały z 30 września 2025 r.^[2]Uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 30 września 2025 r., III PZP 6/24 (bez mocy zasady prawnej)., ale wcześniejsze orzecznictwo było odmienne. Warto sprawdzić swoją sytuację przed odwołaniem od wypowiedzenia.

Tak, ochrona obejmuje także umowę na czas określony, która kończy się, zanim osiągniesz wiek emerytalny. Tak orzekł Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z 30 września 2025 r. (III PZP 6/24)^[3]Uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 30 września 2025 r., III PZP 6/24 (bez mocy zasady prawnej).. Pracodawca nie może takiej umowy wypowiedzieć.

Umowa nadal wygasa jednak z upływem terminu, na który ją zawarto. Pracodawca nie musi jej przedłużać aż do czasu, w którym przejdziesz na emeryturę.

Wiemy już, że ochrona przedemerytalna zakazuje wypowiadania umowy. Ale to wcale nie znaczy, że nie można w ogóle rozwiązać umowy o pracę w okresie ochronnym.

Oprócz wypowiedzenia istnieją bowiem jeszcze trzy inne tryby zakończenia stosunku pracy, określone w art. 30 §1 Kodeksu pracy:

• poprzez porozumienie stron,
• rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia,
• wraz z upływem terminu obowiązywania umowy.

Nic nie stoi na przeszkodzie, by strony rozwiązały umowę za pomocą porozumienia. Nawet, jeśli pracownik jest pod ochroną przedemerytalną. Jeśli wraz z pracodawcą wypracujesz zgodne stanowisko, to zakończy się Twój stosunek pracy.

W art. 52 KP możesz przeczytać o okolicznościach rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia. Jest to tzw. zwolnienie dyscyplinarne (potocznie nazywa się je także „dyscyplinarką”).

Jeśli zawinisz (np. ciężko naruszysz podstawowe obowiązki pracownicze albo popełnisz w czasie trwania umowy przestępstwo, które uniemożliwia dalsze zatrudnianie Cię na zajmowanym stanowisku), pracodawca może Cię zwolnić dyscyplinarnie, nawet jeśli masz ochronę przedemerytalną.

Z kolei art. 53 KP pozwala rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia, bez winy pracownika, w razie długotrwałej niezdolności do pracy wskutek choroby – trwającej dłużej niż okresy wskazane w tym przepisie. Oprócz tego przepis dotyczy usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy z innej przyczyny niż choroba, trwającej dłużej niż 1 miesiąc.

Pracodawca może Ci wręczyć wypowiedzenie zmieniające, jeśli:

• pojawiły się nowe zasady wynagradzania wszystkich pracowników zatrudnionych u tego pracodawcy,
• pojawiły się nowe zasady wynagradzania grupy pracowników, do której należysz,
• stracisz zdolność do wykonywania pracy, co potwierdzi orzeczenie lekarskie,
• nie z własnej winy stracisz uprawnienia niezbędne do wykonywania pracy.

Możesz dostać wypowiedzenie zmieniające także na podstawie ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników.

Jeśli na podstawie przepisów ww. ustawy zmniejszy Ci się wynagrodzenie, to przysługuje Ci dodatek wyrównawczy.

Więcej na ten temat piszemy w artykule o wypowiedzeniu zmieniającym warunki umowy o pracę.

Ochrona przedemerytalna nie zadziała, jeśli:

• ZUS przyzna Ci rentę z powodu całkowitej niezdolności do pracy,
• pracodawca zostanie postawiony w stan likwidacji albo sąd ogłosi jego upadłość.

Możesz wówczas otrzymać wypowiedzenie umowy o pracę. Jednak pracodawca nie może Ci wręczyć wypowiedzenia, jeśli zlikwiduje Twoje stanowisko pracy.

Masz prawo zaskarżyć do sądu pracy niezgodne z prawem wypowiedzenie umowy o pracę. Obowiązuje tutaj termin 21 dni, liczony od dnia otrzymania wypowiedzenia. W tym czasie należy złożyć do sądu odwołanie.

Jeśli przysługuje Ci ochrona przedemerytalna, to możesz wnosić, aby:

• sąd uznał wypowiedzenie za bezskuteczne (pod warunkiem, że nie upłynął jeszcze okres wypowiedzenia),
• pracodawca przyjął Cię na powrót do pracy na tych samych warunkach (gdy już upłynie okres wypowiedzenia),
• pracodawca wypłacił Ci stosowne odszkodowanie.

Sąd pracy powinien wydać orzeczenie stosowne do tego, o co będzie wnioskował pracownik pod ochroną przedemerytalną – nie może zamiast przywrócenia do pracy zasądzić odszkodowania tylko dlatego, że uzna przywrócenie za niecelowe. Wyjątkiem jest upadłość lub likwidacja pracodawcy. Mówi o tym art. 45 §3 Kp.

Warto dodać, że jeśli sąd przywróci Cię do pracy i ją podejmiesz (gotowość zgłoś pracodawcy w ciągu 7 dni od przywrócenia), przysługuje Ci wynagrodzenie za cały czas pozostawania bez pracy. Inni pracownicy dostają je maksymalnie za 1 lub 2 miesiące (art. 47 Kp).

Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej na ten temat, przeczytaj nasz artykuł o odwołaniu od rozwiązania umowy o pracę.