Spór przed WSA nie zawsze jest dobrym rozwiązaniem. Dowiedz się, co doradziliśmy Klientowi, w związku ze sporem z RPP.
Obniżenie podstawy opodatkowania spadku z tytułu kosztów leczenia spadkodawcy
Do naszej kancelarii prawnej zgłosiła się Klientka, która odziedziczyła spadek po zmarłej krewnej. Jako, że znalazła się w II grupie podatkowej, Urząd Skarbowy nałożył na nią spory podatek do zapłaty. Dokonaliśmy szczegółowej analizy prawnej tego konkretnego przypadku. Dokładnie przejrzeliśmy orzecznictwo sądów administracyjnych. W efekcie rekomendowaliśmy Klientce złożenie SD-2, gdyż możliwe było obniżenie podstawy opodatkowania spadku z tytułu kosztów leczenia spadkodawcy.
Newsletter
Na czym polegał problem podatkowy?
Klientka odziedziczyła mieszkanie po zmarłej krewnej. Wcześniej sytuacja obu Pań prezentowała się tak, że nasza Klientka opiekowała się ciężko chorą spadkodawczynią. Problem dotyczył podatku od spadków i darowizn, a konkretnie – wysokości podstawy opodatkowania.
Przez długi czas spadkobierczyni ponosiła realne koszty w związku z opieką nad spadkodawczynią. Najpierw pomagała w codziennych czynnościach (od 2019 roku), a w miarę pogarszania się stanu zdrowia krewnej została jej opiekunem prawnym. Ze względu na specyfikę choroby doszło do ubezwłasnowolnienia spadkodawczyni.
Od 2021 roku chora przebywała w Domu Pomocy Społecznej z którego to tytułu Klientka ponosiła wydatki. Prócz tego obciążyły ją koszty zaspokojenia potrzeb higienicznych i zdrowotnych podopiecznej. Nieruchomość, należąca wówczas do schorowanej krewnej, zgodnie z relacją Klientki miało przypaść jako jej udział spadku po śmierci krewnej. Mieszkanie to Klienta wcześniej wyremontowała za środki należące do spadkodawczyni, zgodnie z wcześniej wyrażoną wolą spadkodawczyni.
Spadkodawczyni zmarła w 2025 roku. Stosunek pokrewieństwa między Paniami skutkował tym, że Klientka znalazła się w II grupie podatkowej. To zrodziło z kolei ustawowy obowiązek podatkowy wobec spadkobierczyni. Klientka zgłosiła się do nas po poradę prawną dot. tego, co można obliczyć od podstawy opodatkowania.
Jak wyglądała przeprowadzona przez nas analiza prawna?
Zapoznawszy się z opisem sytuacji klientki nasz kancelaria prawna dokonała analizy:
- Ustawy o podatku od spadków i darowizn,
- praktyki organów podatkowych,
- aktualnego orzecznictwa sądów administracyjnych.
Bardzo ważna okazała się interpretacja ustawowego pojęcia „kosztów leczenia i opieki w trakcie ostatniej choroby”.
Celem analizy było ustalenie co i w jaki sposób Klientka powinna przedstawić Urzędowi Skarbowemu jako realne koszty, które poniosła, a które przyczyniły się do obniżenia ciążącego na niej podatku.
Dlaczego koszty opieki wpłynęły na obniżenie podstawy opodatkowania?
Podstawowym krokiem, jaki podjęliśmy było sięgnięcie do Ustawy, gdzie czytamy:
Art. 7 ust. 1 i 3 Ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
Ust. 1 Podstawę opodatkowania stanowi wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych po potrąceniu długów i ciężarów (czysta wartość), ustalona według stanu rzeczy i praw majątkowych w dniu nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego. (…)
Ust. 2. Do długów i ciężarów zalicza się również koszty leczenia i opieki w czasie ostatniej choroby spadkodawcy, jeżeli nie zostały pokryte za jego życia i z jego majątku, koszty pogrzebu spadkodawcy, łącznie z nagrobkiem, w takim zakresie, w jakim koszty te odpowiadają zwyczajom przyjętym w danym środowisku, jeżeli nie zostały pokryte z majątku spadkodawcy, z zasiłku pogrzebowego lub nie zostały zwrócone w innej formie, oraz koszty postępowania spadkowego, wynagrodzenie wykonawcy testamentu, obowiązki wykonania zapisów i poleceń zamieszczonych w testamencie, wypłaty z tytułu zachowku oraz inne obowiązki wynikające z przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących spadków.
Zgodnie z przytoczonym powyżej ust. 1 wszystkie „ciężary” są wliczane do podstawy opodatkowania. Należało więc konkretnie ustalić jakie „ciężary” w myśl Ustawy poniosła nasza Klientka.
Zwróciliśmy też uwagę na to, że w ust. 2 wymieniona „ostatnia choroba” nie jest ograniczona jakimś krótkim okresem. To oznacza, że przepis dotyczy także długotrwałego schorzenia, jeśli prowadzi ono do zgonu. Z relacji Klientki wynikało, że jej krewna zapadła na nieuleczalną chorobę co najmniej kilka lat przed śmiercią.
Koszty opieki – zwłaszcza pobyt w DPS-ie i zaspokajanie potrzeb zdrowotnych i higienicznych – nie były pokrywane z majątku spadkodawczyni, lecz były ponoszone realnie przez Klientkę.
Natomiast remont mieszkania, sfinansowany ze środków spadkodawczyni – o czym wspominała Klientka – nie mógł już zostać zliczony do ciężarów spadku.
Kluczowe było udowodnienie poniesionych kosztów
Chcąc wskazać Urzędowi Skarbowemu uzasadnione ciężary spadku, należało przedstawić dowody, a w szczególności:
- zestawienia wydatków,
- faktury,
- potwierdzenia wpłat,
- dokumenty z instytucji opiekuńczej.
Dowody najlepiej jest przedstawiać w formie udokumentowanej. Takie wskazanie znajdziemy w Ustawie:
Art. 17a ust. 1 Ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
Podatnicy podatku są obowiązani złożyć w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego, w tym na podstawie art. 6 ust. 4,właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych według ustalonego wzoru. Do zeznania podatkowego dołącza się dokumenty mające wpływ na określenie podstawy opodatkowania.
O konieczności dołączenia dokumentów czytamy też w rozporządzeniu Ministra Finansów:
§ 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 września 2011 r. w sprawie zeznania podatkowego, składanego przez podatników podatku od spadków i darowizn
Podatnicy podatku od spadków i darowizn obowiązani są dołączyć do zeznania dokumenty mające wpływ na określenie podstawy opodatkowania potwierdzające istnienie długów i ciężarów, obciążających nabyte rzeczy lub prawa majątkowe, a przy nabyciu w drodze zasiedzenia poniesienie nakładów na rzecz przez nabywcę podczas biegu zasiedzenia, w szczególności: faktury dotyczące kosztów ostatniej choroby oraz pogrzebu spadkodawcy, wypisz księgi wieczystej potwierdzający obciążenie nieruchomości hipoteką, zaświadczenie spółdzielni mieszkaniowej potwierdzające istnienie długów związanych ze spółdzielczymi prawami do lokali, zaświadczenie o zastawie sądowym, faktury dokumentujące poniesienie nakładów na rzecz przez nabywcę podczas biegu zasiedzenia.
Ale w praktyce, zgodnie z Ordynacją podatkową dopuszczalne są także inne środki dowodowe. Mogą to być np. dowody z przesłuchań świadków czy stron. Na podstawie wyżej przytoczonego rozporządzenia nie można stwierdzić, że jego przepisy ograniczają zasadę prawdy obiektywnej, która została wyrażona w art. 122 w związku z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej.
Jak mówi art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Potwierdza to orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2023 r. III FSK 1754/21
Prawidłowa wykładnia omawianego przepisu prowadzi do wniosku, że ustawodawca zalicza w ciężar spadku koszty choroby spadkodawcy, po której nastąpił zgon, bez względu na to, czy to ta choroba bezpośrednio przyczyniła się do jego śmierci. Może zatem zdarzyć się, jak w rozpoznawanej sprawie, że była to choroba długotrwała. Ustawodawca nie wprowadził bowiem normatywnego warunku, że przepis art. 7 ust. 3 u.p.s.d. ma zastosowanie jedynie do chorób krótkotrwałych.
Co rekomendowaliśmy Klientce?
Wobec powyższych faktów, analizy ustawy i orzecznictwa sądów rekomendowaliśmy naszej klientce złożenie do Urzędu Skarbowego deklaracji SD-3 w terminie 30 dni od dnia uzyskania tytułu do spadku. W jej przypadku był to akt poświadczenia dziedziczenia.
Taka deklaracja została odpowiednio opisania i oparta na argumentacji prawnej. Co bardzo ważne – Klienta załączyła niezbędną dokumentację, potwierdzającą jakie koszty poniosła.
Decyzja organu podatkowego i efekt finansowy dla Klientki
Urząd Skarbowy uwzględnił argumentację przedstawioną w deklaracji SD-3. Wydał decyzję pozytywną dla klientki. Zaakceptował obniżenie podstawy opodatkowania, zaliczając na ten poczet przedstawione obciążenia.
Organ podatkowy uznał nie tylko koszty opieki sprawowanej przez Klientkę, ale też inne obciążenia, które poniosła, a które w myśl Ustawy o podatku od spadku i darowizn wpływają na obniżenie podstawy opodatkowania. Zgodnie z wydaną decyzją były to:
- koszty pogrzebu pomniejszone o wysokość zasiłku pogrzebowego,
- koszty postępowania u notariusza w celu stwierdzenia nabycia spadku,
- koszty związane z potrzebami higienicznymi i zdrowotnymi,
- opłaty za mieszkanie,
- opłaty w związku z pobytem spadkodawczyni w DPS-ie.
Łącznie, od podstawy opodatkowania Urząd odliczył prawie 112 000 zł. Odliczono ją od wartości nabytych aktywów spadkowych (mieszkania) wycenionych na 400 000 zł. W związku z tym naliczony podatek od spadków i darowizn wyniósł nieco ponad 30 000 zł. Gdyby nasza Klientka nie odliczyła ww. kosztów, to zapłaciłaby prawie 18 000 zł podatku więcej.
Jak wygląda takie postępowanie przed Urzędem Skarbowym?
Na złożenie deklaracji SD-3 masz jako spadkobierca zawsze 30 dni licząc od dnia, w którym nabyłeś tytuł do spadku. Przykładowo, jeśli notariusz wystawił Ci akt poświadczenia dziedziczenia 21 stycznia, to SD-3 musisz złożyć do Urzędu Skarbowego najpóźniej do 20 lutego.
Ważne jest, byś dostatecznie udokumentował obciążenia powodujące obniżenie podstawy opodatkowania. Deklarację należy więc złożyć wraz ze stosownymi załącznikami. Urząd Skarbowy może wezwać Cię do uzupełnienia braków w dokumentacji lub wezwać do złożenia wyjaśnień. Jest to standardowa procedura.
Jeśli z jakiegoś powodu nie posiadasz bądź nie możesz dostarczyć dokumentów, to zgodnie z Ordynacją podatkową postaraj się o inny dowód. Przykładowo może to być zeznanie świadka, który wie, jakie koszty ponosiłeś i zna okoliczności powstania tych kosztów.
Następnie odbędzie się postępowanie w Urzędzie Skarbowym, którego efektem będzie wydanie decyzji. Decyzja może być pozytywna lub negatywna. Pozytywna będzie wtedy, gdy urząd przychyli się do obniżenia podstawy opodatkowania.
Jeśli urząd wyda negatywną decyzję, możesz w ciągu 14 dni złożyć odwołanie do wskazanego w decyzji organu odwoławczego. W odwołaniu musisz sformułować zarzuty przeciw decyzji, określić istotę i zakres żądania będącego przedmiotem odwołania oraz wskazać dowody uzasadniające żądanie.
Co z tego wynika dla spadkobierców?
Prowadzona przez nas sprawa pokazuje pewien wymiar ogólny problemu, który dotyczy spadkobierców z II grupy podatkowej. Warto pamiętać, że koszt opieki nad spadkodawcą może mieć realne znaczenie podatkowe. Ponadto długotrwała choroba, która prowadzi do zgonu, może oznaczać „ostatnią chorobę” w rozumieniu Ustawy od spadków i darowizn.
Zawsze kluczowa jest analiza prawna, przeprowadzona przez specjalistę. Nasza kancelaria przyjrzy się Twojej indywidualnej sprawie. Zbada, co może być uznawanym przez polskie prawo obciążeniem, które jako spadkobierca poniosłeś. Podpowiemy Ci jak należycie udokumentować deklarację skarbową oraz przypomnimy o obowiązujących terminach.
Dlatego zanim jeszcze złożysz deklarację SD-3 do Urzędu Skarbowego warto skontaktować się z nami i skonsultować swoją sprawę z doświadczonym radcą prawnym.
WARTO WIEDZIEĆ
II grupa podatkowa jest ściśle określona prawem i obejmuje dość liczne grono uprawnionych. Znajdują się tam zstępni rodzeństwa spadkodawcy – siostrzeńcy i siostrzenice, bratankowie i bratanice, ich dzieci oraz wnuki – a prócz tego: wujowie i ciotki; małżonkowie pasierbów; dzieci, wnuki i prawnuki pasierbów; szwagrowie i szwagierki (zarówno rodzeństwo małżonków jak i małżonkowie rodzeństwa); małżonkowie rodzeństwa małżonków; małżonkowie dzieci, wnuków i prawników spadkodawcy. II grupa podatkowa została określona w art. 14 Ustawy o podatku od spadków i darowizn.
Sprawa zakończona.