Jak skarga na bezczynność zwalczyła przewlekłość postępowania o 500+

Czy działania jednego z rodziców mogą wstrzymać wypłatę 500 plus dla drugiej, który opiekuje się dzieckiem? Najwyraźniej tak. W sprawie o przedłużające się wstrzymanie wypłaty 500+ za okres 20 miesięcy klienci zwrócili się o pomoc prawną. Wstrzymanie wypłaty środków na rzecz klienta wynikło ze złożenia przez jego byłą żonę odwołania od decyzji, w której Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie (dalej MOPR) uchylił jej prawo do pobierania świadczenia wychowawczego na córkę, którą z nią nie zamieszkiwała. Pomimo licznych monitów klienta kancelarii, wpadł on w bezlitosny tryb machiny administracyjnej bez widoków na wypłatę środków z 500+.

Tło sprawy stanowił konflikt rodziców o opiekę na dziecko, a także chęć matki dziecka do pobierania nienależnych jej środków ze świadczenia 500+, pomimo że dziecko nie pozostawało już pod jej opieką. Matka dziecka, korzystając z prawa odwołania od uchylenia jej prawa do pobierania świadczenia wychowawczego na córkę, przeniosła sprawę do organu II instancji.

Sprawa odwoławcza zawisła przez Samorządowym Kolegium Odwoławczym (dalej SKO) i przez niespełna 2 lata brak było jakichkolwiek czynności w sprawie. W takiej sytuacji jak na dłoni widać było, że sprawa nie zmierza do końca, a jedynym sposobem zmotywowania SKO do działania było podjęcie zdecydowanych działań prawnych.

W pierwszej kolejności kancelaria wystąpiła w imieniu klienta z ponagleniem do SKO o załatwienie sprawy Jest to obligatoryjny warunek późniejszego wniesienia skargi do WSA na bezczynność organu lub przewlekłość postępowania. 

Warto wiedzieć, że prawo określa jasno termin załatwienia sprawy nieskomplikowanej – wynosi on maksymalnie miesiąc. W każdym razie wszystkie sprawy organ powinien załatwiać bez zbędnej zwłoki, a jedynie na sprawy szczególnie skomplikowane ma dwa miesiące (art. 35 Kodeksu postępowania administracyjnego). 

Pobocznym, acz ważkim zagadnieniem w sprawie był fakt, że mój klient nie był stroną postępowania odwoławczego przed SKO. Był natomiast żywo zainteresowany szybkim rozstrzygnięciem sprawy odwołania byłej żony, ponieważ z uwagi jej trwanie, jego postępowania o wypłatę świadczenia 500+ za kolejne okresy były zawieszane. trudno było pogodzić się z faktem, ze z jednej strony nie ma wpływu na przyspieszenie sprawy, a z drugiej nie otrzymuje także środków na dziecko.

Zatem wraz z ponagleniem konieczne było wskazanie, że klient posiada interes prawny do bycia stroną w postępowaniu. Interes ten w mojej ocenie wynikał z faktu, że klient dochodził świadczenia wychowawczego na swoją rzecz jako opiekun prawny – ojciec dziecka, a postępowanie o ustalenie prawa do świadczenia pozostawało zawieszone z uwagi na postępowanie odwoławcze przed SKO. 

SKO w ogóle nie zareagowało na ponaglenie, mimo że miało obowiązek udzielić odpowiedzi. W sensie prawnym zatem ponaglenie nie odniosło skutku, natomiast jak się później okazało na skutek skargi administracyjnej, organ wydał decyzję w sprawie w ciągu 2 miesięcy. Ponaglenie osiągnęło zatem swój faktyczny cel zdyscyplinowania organu.

W związku z brakiem reakcji kancelaria wniosła skargę na bezczynność organu. Jak się później okazało, na moment wniesienia skargi, po przyjęciu ponaglenia, organ wydał korzystną dla klienta decyzję, w której odmówił jej żonie ponownie świadczenia na córkę. Organ natomiast nie traktował mojego klienta konsekwentnie jako uczestnika, dlatego go nie powiadomił o tym rozstrzygnięciu.

Co więcej, organ nie przekazał także skargi administracyjnej na bezczynność do sądu administracyjnego w przepisanym terminie 30 dni. W odpowiedzi na to zaniechanie, kancelaria złożyła bezpośrednio do sądu administracyjnego wniosek o ukaranie organu grzywną i przekazanie sprawy do sądu administracyjnego. Jak się okazało, było to rozwiązanie niezwykle skuteczne i skutkowało wzmożeniem po stronie SKO.

Wyrok sądu administracyjnego, przy bardzo niepewnej pozycji procesowej klienta kancelarii, pozwolił kancelarii osiągnąć cel – załatwienie sprawy odwoławczej, która blokowała wypłatę 500+. Zaletą rozpoznawania sprawy w postępowaniu sądowoadministracym jest fakt, że sąd bierze pod uwagę całe prawo.

Z tego powodu sąd stwierdził bezczynność SKO w zakresie, w jakim organ nie odpowiedział zupełnie na ponaglenie kancelarii i traktowanie klienta jako uczestnika postępowania. Organ winien był bowiem takiej odpowiedzi udzielić.

Jednocześnie sąd wskazał, że w pozostałym zakresie klient nie miał interesu prawnego do wniesienia skargi na bezczynność w postępowaniu z odwołania żony klienta. Kancelaria liczyła się z tym ryzykiem, ponieważ w postępowaniu sądowoadministracyjnym interes prawny traktuje się bardzo ściśle.

Sąd także ukarał organ grzywną za nieprzekazanie skargi na bezczynność w terminie do sądu. W ten sposób działając wielotorowo kancelaria osiągnęła dla klienta pożądany efekt, czyli zdyscyplinowanie organu i załatwienie sprawy.

W ciągu następnych 3 miesięcy klient otrzymał całość zaległych świadczeń 500+ w kwocie przekraczającej 9.000 zł.