Jak odwołać członka zarządu sp. z o.o.?

Przyczyny odwołania

Zgodnie z art. 203 §2 Kodeksu spółek handlowych umowa spółki może stanowić, że członka zarządu można odwołać tylko z ważnych powodów. Jeśli więc umowa Twojej spółki zawiera taki zapis, powód nie może być błahy.

Wymogu ważności nie spełnią zatem subiektywne antypatie czy prywatne animozje wobec członka zarządu. Byłoby to dodatkowo kłopotliwe, bo osoba odwołana ma prawo tę decyzję zaskarżyć. Trudno będzie obronić niedojrzałą, niemądrą i nieuzasadnioną obiektywnym okolicznościami decyzję.

Dlatego w praktyce ważnymi przyczynami odwołania są:

• utrata przez członka uprawnień, niezbędnych do piastowania funkcji w spółce,
• fatalne w skutkach decyzje członka zarządu, które walnie przyczyniły się do złej sytuacji firmy,
• długotrwała choroba, uniemożliwiająca mu dalsze sprawowanie funkcji,
• prawomocny wyrok sądu za przestępstwa określone w XXXIII–XXXVII rozdziałach Kodeksu karnego oraz art. 587, 590 i 591 KSH,
• naruszenie umowy spółki przez członka zarządu w trakcie prowadzenia spraw spółki.

Kiedy odwołanie jest skuteczne?

O skuteczności odwołania możemy mówić, gdy nastąpiło w trybie art. 203 §1 KSH. Chodzi tutaj o uchwałę wspólników. Wraz z chwilą jej podjęcia odwołanie dochodzi do skutku. Wyjątkiem jest sytuacja, kiedy uchwała określi inny termin, w którym odwołanie stanie się skuteczne.

Odwołana osoba nie musi wiedzieć o zgromadzeniu wspólników i podjętej w jej sprawie uchwale. Dzieje się tak, kiedy członek nie jest jednocześnie wspólnikiem i wspólnicy podjęli decyzję na nieformalnym zgromadzeniu. W takiej sytuacji, dopóki odwołany nie otrzyma informacji, może nie być świadom własnego odwołania.

Wyżej opisany tryb wspólnicy mogą zmienić w umowie.

Tak, prezes zarządu jest formalnie członkiem zarządu, tyle że otrzymał tytuł prezesa od wspólników. Tryb nie różni się więc od odwołania innego członka. Potrzebna jest zatem uchwała, zgłoszenie do KRS, a także, jeśli prezes posiadał umowę o pracę – rozwiązanie tejże umowy.

Oczywiście, odwołany członek powinien wiedzieć, co się wydarzyło w jego sprawie. Należy więc go stosownie poinformować. Prócz tego należy niezwłocznie wysłać zgłoszenie do KRS o zmianę w składzie zarządu spółki.

Wniosek o wpis zmian do KRS trzeba złożyć w terminie 7 dni od odwołania. Przykładowo, jeśli uchwała wspólników o odwołaniu członka zarządu zapadła 3 października, to ostatnim dniem na złożenie wniosku będzie 10 października.

Wniosek można złożyć jedynie elektronicznie za pośrednictwem:

• Portalu Rejestrów Sądowych, jeżeli umowa spółki albo akt założycielski był zawarty u notariusza,
• systemu S24, o ile umowę spółki zawarto poprzez ten właśnie system.

Do tego nie można zapominać o załączeniu dokumentów:

• wniosek o wpis zmian do KRS (dostępny w formie e-formularza, np. na portalu Druki Gofin),
• uchwała wspólników o odwołaniu członka zarządu.

Jeśli umowa spółki stanowi inaczej o trybie odwołania, to należy zamiast uchwały wspólników dołączyć inny dokument potwierdzający odwołanie członka zarządu.

Istnieje jednak wyjątek, a mianowicie możliwość zaskarżenia uchwały rady nadzorczej w szczególnych okolicznościach. Członek zarządu może tak uczynić, jeśli którykolwiek z członków zarządu nie został poinformowany o treści projektu uchwały. Wówczas taka uchwała jest nieważna. Sąd może wówczas orzec, że funkcja członka zarządu nigdy nie ustała.

Wspominany już art. 203 KSH daje możliwość wpisania do umowy spółki ograniczenia odwołania członka, polegające na konieczności wystąpienia ważnych powodów. Jeśli chcesz się zabezpieczyć przed natychmiastowym odwołaniem, to powinieneś postarać się o takie zapisy umowne jeszcze przed wyrażeniem zgody na powołanie Cię na członka zarządu. Dlaczego?

Ponieważ chroni to przed irracjonalnym zachowaniem wspólników, jeśli ci zechcieliby Cię odwołać z błahych powodów. Będą musieli znaleźć i wskazać solidną przyczynę. To także uniknięcie sytuacji, w której ktoś byłby gotów natychmiast zająć Twoje miejsce.

Negocjuj zapisy o ważnych powodach odwołania, zanim jeszcze zostaniesz członkiem zarządu.

Niewłaściwie odwołanie członka zarządu polega z grubsza na nieprawidłowościach proceduralnych. Opisaliśmy już przypadek nieważności uchwały rady nadzorczej.

Uchwała wspólników też może być nieważna. Może też zdarzyć się tak, że wbrew art. 227 §1 i 2 KSH nie odbędzie się zgromadzenie wspólników, a wspólnicy nie wyrażą zgody na powzięcie uchwały bez zgromadzenia albo na głosowanie pisemne.

Nieprawidłowe odwołanie skończy się tym, że będzie ono nieskuteczne. Osoba, której miało dotyczyć zachowa członkostwo z zarządzie oraz wszystkie uprawnienia, które jej przysługują z tytułu piastowania tej funkcji.

Trzeba wrócić do art. 203 §1 KSH, według którego odwołany członek zarządu nie traci roszczeń ze stosunku pracy lub innego stosunku prawnego dotyczącego pełnienia funkcji członka zarządu. Takim roszczeniem będzie właśnie odprawa. Jednak musi dojść do wypełnienia przesłanek, zawartych w Ustawie o zwolnieniach grupowych.

Chodzi o to, by spółka zatrudniała minimum 20 osób. Do tego odwołanie musiało nastąpić z przyczyny, która nie dotyczy odwołanego członka zarządu oraz stanowi wyłączny powód uzasadniający wypowiedzenie stosunku pracy.

Więcej na ten temat przeczytasz w artykule: Odwołanie członka zarządu a prawo do odprawy – kiedy przysługuje?