Kontrakt menedżerski czy umowa o pracę

Kontrakt menedżerski czy umowa o pracę – co wybrać?

W dynamicznym świecie biznesu, wybór formy zatrudnienia dla menedżerów wpływa na efektywność zarządzania firmą. Czy lepszy jest elastyczny kontrakt menedżerski, czy stabilna umowa o pracę? W artykule porównujemy te formy zatrudnienia, analizując ich zalety, wady oraz kluczowe różnice prawne, finansowe i organizacyjne. Poznaj korzyści i ograniczenia obu opcji oraz sytuacje, w których sprawdzą się najlepiej.

Zapisz się do newslettera!

Podstawowe różnice między kontraktem menedżerskim a umową o pracę

Strony umowy

Podstawowa różnica między kontraktem menedżerskim a umową o pracę dotyczy stron umowy. W przypadku umowy o pracę stronami są pracodawca i pracownik, którzy nawiązują stosunek pracy zgodnie z przepisami Kodeksu pracy. Pracodawca zobowiązuje się do zatrudnienia pracownika, a pracownik do świadczenia pracy pod kierownictwem pracodawcy.

Kontrakt menedżerski, z kolei, jest formą umowy cywilnoprawnej, najczęściej zawieraną między przedsiębiorcą (np. spółką) a menedżerem. Stronami są więc zleceniodawca (firma) i zleceniobiorca (menedżer). Menedżer działa na podstawie zlecenia, co oznacza, że nie jest podporządkowany w takim samym stopniu jak pracownik w stosunku pracy.

Forma i czas trwania umowy

Umowa o pracę musi być zawarta na piśmie, a jej podstawowe elementy, takie jak rodzaj pracy, miejsce wykonywania pracy, wynagrodzenie, wymiar czasu pracy oraz termin rozpoczęcia pracy, są ściśle regulowane przez Kodeks pracy. Umowy o pracę mogą być zawierane na czas określony, nieokreślony lub na okres próbny. Czas trwania umowy wpływa na stabilność zatrudnienia oraz na ochronę pracownika przed rozwiązaniem umowy.

Kontrakt menedżerski, jako umowa cywilnoprawna, nie jest obwarowany tak rygorystycznymi wymogami formalnymi. Kontrakt menedżerski jest kwalifikowany jako umowa o świadczenie usług. Może być zawarty w dowolnej formie, jednak dla celów dowodowych praktycznie zawsze przybiera formę pisemną. Czas trwania kontraktu menedżerskiego jest elastyczny i zależy od ustaleń między stronami – może być zawarty na czas określony lub nieokreślony. Niezależność od sztywnych przepisów prawa pracy pozwala na większą swobodę w kształtowaniu warunków współpracy, co może być korzystne zarówno dla menedżera, jak i zleceniodawcy.

Sposób wykonywania pracy i podporządkowanie służbowe

Sposób wykonywania pracy i kwestia podporządkowania pracowniczego są kluczowymi aspektami odróżniającymi kontrakt menedżerski od umowy o pracę. 

W ramach umowy o pracę pracownik zobowiązuje się do wykonywania określonej pracy osobiście i w sposób ciągły, zgodnie z ustalonym harmonogramem pracy. Pracownik musi przestrzegać wewnętrznych regulaminów pracodawcy oraz wykonywać zadania zgodnie z poleceniami przełożonych. Kodeks pracy precyzyjnie określa prawa i obowiązki pracownika, co obejmuje m.in. prawo do urlopu, czas pracy oraz zasady wynagradzania za pracę.

Natomiast w przypadku kontraktu menedżerskiego menedżer świadczy usługi na rzecz firmy na zasadach umowy cywilnoprawnej. Menedżer ma większą swobodę w organizowaniu swojej pracy i może delegować zadania, jeśli umowa tego nie zabrania. Nie jest związany regulaminami pracodawcy, chyba że konkretne zobowiązania w tym zakresie wynikają z umowy, lecz zobowiązany przede wszystkim do realizacji określonych celów i rezultatów. Kontrakt menedżerski często precyzuje konkretne zadania, ale nie narzuca ścisłego sposobu ich realizacji, co daje menedżerowi dużą autonomię w działaniu.

Graf zadań umowy o pracę
fot. Hal Gatewood, licencja Unsplash.com

Warunki zatrudnienia menedżera

Czas pracy

Czas pracy w ramach umowy o pracę jest ściśle regulowany przez Kodeks pracy. Pracownik zobowiązany jest do przestrzegania określonego wymiaru godzin pracy, zazwyczaj 8 godzin dziennie i 40 godzin tygodniowo, z przerwami na odpoczynek oraz prawo do płatnych urlopów. Przepisy dotyczące czasu pracy mają na celu ochronę zdrowia i równowagi między życiem zawodowym a prywatnym pracownika.

Kontrakt menedżerski charakteryzuje się nienormowanym czasem pracy. Menedżer nie jest ograniczony standardowym wymiarem godzin, a jego praca jest często zadaniowa i zależy od potrzeb przedsiębiorstwa. Brak sztywnych godzin pracy daje menedżerowi elastyczność, ale jednocześnie może wiązać się z koniecznością większej dyspozycyjności i pracy poza standardowymi godzinami pracy. Menedżerowi zazwyczaj nie przysługuje prawo do płatnego urlopu wypoczynkowego, chyba że zostanie to wyraźnie określone w umowie.

Wynagrodzenie

Pracownik zatrudniony na podstawie umowy o pracę ma zagwarantowane przynajmniej minimalne wynagrodzenie, którego wysokość jest regulowana rozporządzeniem o minimalnym wynagrodzeniu za pracę. Wynagrodzenie wypłacane jest regularnie co miesiąc, i obejmuje różne składniki, takie jak płaca zasadnicza, dodatki, premie oraz świadczenia socjalne.

Z kolei w kontrakcie menedżerskim wynagrodzenie składa się zazwyczaj z części stałej oraz zmiennej, która zależy od wyników osiąganych przez menedżera i przedsiębiorstwo. Taka struktura wynagrodzenia ma na celu motywowanie menedżera do zwiększania efektywności i osiągania wyznaczonych celów. Wynagrodzenie menedżera nie jest objęte sztywnymi regulacjami i może być ustalane w zasadzie dowolnie w ramach negocjacji między stronami.

Masz podobny problem?

Znajdźmy wspólnie rozwiązanie.

Zapoznaj się z ofertą prowadzenia spraw pracowniczych.

Odpowiedzialność menedżera

Odpowiedzialność menedżera w kontrakcie menedżerskim jest znacznie większa niż w umowie o pracę.

W przypadku umowy o pracę, odpowiedzialność pracownika za szkody wyrządzone pracodawcy jest ograniczona do trzykrotności jego miesięcznego wynagrodzenia. Pracownik odpowiada wyłącznie za szkody wyrządzone umyślnie i musi przestrzegać zasad staranności oraz poleceń pracodawcy.

Menedżer na kontrakcie menedżerskim ponosi pełną odpowiedzialność za szkody wynikłe z jego działań, choć jest tutaj pole do regulacji umownych tej odpowiedzialności. W braku odmiennej umowy, menedżer może odpowiadać zarówno za rzeczywiste straty, jak i utracone korzyści, co może obejmować całkowitą wartość szkody wyrządzonej przedsiębiorstwu. W praktyce menedżerowie często ubezpieczają się od odpowiedzialności cywilnej, a kontrakty mogą zawierać klauzule ograniczające odpowiedzialność do winy umyślnej lub określonej kwoty.

Zakaz konkurencji

W umowie o pracę zakaz konkurencji musi być jasno określony i pracownikowi przysługuje odszkodowanie za powstrzymywanie się od działalności konkurencyjnej po ustaniu stosunku pracy. Zakaz ten może obowiązywać tylko przez określony czas i musi być adekwatnie wynagradzany.

W kontrakcie menedżerskim zakaz konkurencji jest często bardziej rygorystyczny już z samego faktu sprawowania wysokiej funkcji w organizacji. Menedżer może być zobowiązany do powstrzymywania się od działalności konkurencyjnej przez dłuższy okres i nie zawsze przysługuje mu za to dodatkowe wynagrodzenie. Warunki zakazu konkurencji w kontrakcie menedżerskim zależą od indywidualnych ustaleń między stronami i mogą obejmować także klauzule dotyczące poufności informacji biznesowych czy tajemnicy przedsiebiorstwa.

Porsche 911

Porównanie ochrony prawnej pracownika i menedżera

Umowa o pracęKontrakt menedżerski
Czas pracy: pracownicy mają prawo do normowanego czasu pracy, zazwyczaj wynoszącego 8 godzin dziennie i 40 godzin tygodniowo, oraz do odpoczynku dobowego i tygodniowego.Brak regulacji czasu pracy: menedżerowie pracujący na podstawie kontraktu nie są objęci przepisami dotyczącymi normowanego czasu pracy, co oznacza brak gwarancji dotyczących maksymalnej liczby godzin pracy oraz prawa do płatnego urlopu.
Prawo do urlopu: każdy pracownik ma prawo do płatnego urlopu wypoczynkowego, którego minimalny wymiar wynosi 20 dni w roku (dla pracowników z krótszym stażem pracy) lub 26 dni (dla pracowników z dłuższym stażem).
Elastyczność w rozwiązaniu umowy: kontrakt menedżerski można wypowiedzieć w dowolnym momencie, o ile umowa nie stanowi inaczej. Nie ma przepisów chroniących menedżerów przed nagłym rozwiązaniem kontraktu.
Ochrona przed zwolnieniem: pracodawca może wypowiedzieć umowę o pracę tylko z określonych przyczyn i z zachowaniem odpowiednich okresów wypowiedzenia. Przepisy te chronią pracowników przed niespodziewanym i nieuzasadnionym zwolnieniem.
Brak gwarancji wynagrodzenia: wynagrodzenie menedżera może być uzależnione od wyników firmy i nie jest chronione przepisami o minimalnym wynagrodzeniu.
Świadczenia socjalne: pracownicy mają prawo do różnych świadczeń socjalnych, takich jak zasiłki chorobowe, macierzyńskie, czy ubezpieczenia zdrowotne.
Ograniczona ochrona socjalna: menedżerowie nie mają automatycznego prawa do świadczeń socjalnych, takich jak zasiłki chorobowe czy macierzyńskie. Muszą samodzielnie zadbać o ubezpieczenia zdrowotne i emerytalne.
Ochrona wynagrodzenia: Kodeks pracy zapewnia ochronę wynagrodzenia, zakazując potrąceń z pensji bez zgody pracownika, z wyjątkiem ściśle określonych przypadków.Ograniczona ochrona prawna: w przypadku sporów dotyczących kontraktu menedżerskiego, właściwym jest sąd cywilny, a nie sąd pracy. Oznacza to brak ochrony przewidzianej w przepisach prawa pracy, np. dotyczącej ochrony przed mobbingiem czy dyskryminacją.
Podziwianie krajobrazu w kapeluszu
fot. Michael Rivera, licencja Unsplash.com

Aspekty finansowe i podatkowe zatrudnienia pracowniczego i menedżerskiego

Opodatkowanie dochodów menedżera

Jednym z kluczowych aspektów, który różni kontrakt menedżerski od umowy o pracę, jest sposób opodatkowania dochodów. Menedżerowie zatrudnieni na podstawie kontraktu menedżerskiego podlegają opodatkowaniu na zasadach ogólnych jako osoby wykonujące działalność osobiście. W praktyce oznacza to, że ich dochody są opodatkowane według progresywnych stawek podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT), które mogą wynosić 12% lub 32%, w zależności od wysokości dochodów.

Ponadto, dochody menedżerów z tytułu kontraktów menedżerskich nie kwalifikują się do opodatkowania stawką liniową 19%, która jest dostępna dla osób prowadzących działalność gospodarczą. Menedżerowie nie mogą również korzystać z ulg i preferencji podatkowych dostępnych dla pracowników, takich jak wyższe koszty uzyskania przychodu w przypadku dojazdów do pracy.

Składki ZUS

Kwestie związane z ubezpieczeniami społecznymi również różnią się w zależności od formy zatrudnienia. Pracownicy zatrudnieni na podstawie umowy o pracę podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu. Składki te są opłacane przez pracodawcę oraz pracownika, co daje pracownikom prawo do świadczeń z systemu ubezpieczeń społecznych, takich jak zasiłki chorobowe, macierzyńskie czy emerytury.

W przypadku kontraktu menedżerskiego, menedżer jest traktowany jako zleceniobiorca i również podlega obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnym, rentowym i wypadkowym. Ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne, co oznacza, że menedżer musi samodzielnie zdecydować, czy chce się ubezpieczyć. Składki na ubezpieczenie zdrowotne są obowiązkowe i muszą być opłacane niezależnie od formy zatrudnienia.

Koszty uzyskania przychodu

Koszty uzyskania przychodu różnią się w zależności od tego, czy dochód jest uzyskiwany na podstawie umowy o pracę, czy kontraktu menedżerskiego. Pracownicy na umowie o pracę mają z góry określone koszty uzyskania przychodu, które mogą odliczyć od swojego dochodu, co zmniejsza podstawę opodatkowania. Standardowe koszty uzyskania przychodu dla pracowników są stosunkowo niskie, ale mogą być wyższe w przypadku dojazdów do pracy.

Menedżerowie na kontrakcie menedżerskim mogą odliczać koszty faktycznie poniesione w związku z wykonywaniem swojej działalności. Oznacza to, że mogą uwzględnić w kosztach prowadzenie biura, zakup sprzętu, materiały biurowe, podróże służbowe i inne wydatki związane z zarządzaniem przedsiębiorstwem. Takie podejście pozwala na znacznie większą elastyczność w odliczaniu kosztów, ale wymaga dokładnego prowadzenia dokumentacji i rozliczeń.

Podążaj za mną
fot. Free Walking Tour Salzburg, Unsplash.com

Proces zawierania i regulowania umów

Zasada swobody umów

W kontekście kontraktu menedżerskiego, zasada swobody umów, ujęta w art. 3531 Kodeksu cywilnego, odgrywa kluczową rolę. Umożliwia stronom swobodne kształtowanie warunków umowy, pod warunkiem że nie są one sprzeczne z naturą stosunku prawnego, przepisami ustawy ani zasadami współżycia społecznego. Dzięki temu kontrakt menedżerski może być dostosowany do specyficznych potrzeb i oczekiwań zarówno przedsiębiorcy, jak i menedżera.

Obejmuje to elastyczność w zakresie obowiązków, wynagrodzenia, odpowiedzialności oraz warunków zakończenia współpracy. Strony mają pełną swobodę w negocjowaniu i ustalaniu szczegółów umowy, co pozwala na większą personalizację warunków zatrudnienia.

Kluczowe różnice w możliwościach kształtowania umów

W przeciwieństwie do kontraktu menedżerskiego, umowa o pracę jest ściśle regulowana przez przepisy Kodeksu pracy. Przepisy te narzucają konkretne wymogi dotyczące treści umowy, takie jak określenie rodzaju pracy, miejsca jej wykonywania, wymiaru czasu pracy, wynagrodzenia oraz praw pracownika, w tym prawo do urlopu i ochronę przed nieuzasadnionym zwolnieniem.

Te regulacje mają na celu ochronę pracowników i zapewnienie im stabilności oraz pewności zatrudnienia. Ograniczają jednak elastyczność w kształtowaniu warunków umowy, ponieważ pracodawca musi przestrzegać wielu ustawowych norm i procedur.

Elastyczność kontraktu menedżerskiego pozwala na dostosowanie warunków umowy do dynamicznie zmieniających się potrzeb przedsiębiorstwa oraz specyficznych zadań menedżera. Można w nim precyzyjnie określić cele, sposób wynagradzania oraz warunki rozwiązania umowy, co jest szczególnie korzystne w przypadku wysokiej kadry zarządzającej, gdzie efektywność i osiąganie wyników finansowych są kluczowe.

Z kolei umowa o pracę zapewnia pracownikom większą ochronę prawną, ale jednocześnie ogranicza możliwość dostosowywania warunków pracy do indywidualnych potrzeb obu stron. Każda zmiana w umowie o pracę, taka jak modyfikacja zakresu obowiązków czy wynagrodzenia, musi być zgodna z przepisami prawa pracy, co często wymaga formalnych aneksów i zgody obu stron.

Kiedy wybrać kontrakt menedżerski, a kiedy umowę o pracę?

Kontrakt menedżerski jest idealny dla tych, którzy cenią sobie elastyczność i autonomię. Dzięki zasadzie swobody umów, strony mogą negocjować i dostosowywać warunki współpracy do swoich specyficznych potrzeb. Kontrakt menedżerski jest korzystny dla przedsiębiorstw, które potrzebują dynamicznych i decyzyjnych liderów, gotowych na szybkie i samodzielne działania. Elastyczne wynagrodzenie, uzależnione od wyników firmy, może stanowić silny bodziec motywacyjny, jednak brak standardowych praw pracowniczych, takich jak płatny urlop czy ochrona przed nagłym zwolnieniem, może być znaczącą wadą.

Umowa o pracę natomiast oferuje większą stabilność i przewidywalność. Pracownicy mają zagwarantowane prawa do urlopu, normowany czas pracy, ochronę socjalną oraz stabilne wynagrodzenie. Taka forma zatrudnienia jest idealna dla osób, które cenią sobie bezpieczeństwo i ochronę prawną wynikającą z przepisów Kodeksu pracy. Jednakże, większa formalizacja i mniejsza elastyczność mogą ograniczać możliwości dostosowywania warunków pracy do dynamicznych potrzeb zarówno pracownika, jak i pracodawcy.

Poniżej przedstawiam krótkie zestawienie najważniejszych cech, które w uproszczony sposób pokaże Tobie podobieństwa i różnice obu typów umów:

Umowa o pracęKontrakt menedżerski
Podlega Kodeksowi pracy oraz przepisom prawa pracyPodlega Kodeksowi cywilnemu, art. 750 k.c.
Stronami umowy są pracodawca i pracownik (osoba fizyczna)Stronami umowy są Zleceniodawca (przedsiębiorca) i zleceniobiorca (menedżer, osoba fizyczna lub prawna)
Zawsze obowiązek osobistego świadczenia pracyObowiązek osobistego świadczenia pracy może być zmodyfikowany
Pracownik jest podporządkowany pracodawcyMenedżer jest autonomiczny, brak podporządkowania służbowego
Normowany czas pracy, prawo do urlopuNienormowany czas pracy, brak prawa do urlopu, chyba że określone w umowie
Stałe wynagrodzenie, gwarancja minimalnego wynagrodzeniaWynagrodzenie może być stałe i zmienne, zależne od wyników
Odpowiedzialność ograniczona do 3-miesięcznego wynagrodzeniaPełna odpowiedzialność za wyrządzone szkody
Zakaz konkurencji z obowiązkowym odszkodowaniemZakaz konkurencji bez obowiązkowego odszkodowania, chyba że określone w umowie
Prawo do świadczeń socjalnych, ubezpieczeń, płatnych urlopówBrak automatycznych świadczeń socjalnych, ubezpieczeń, płatnych urlopów
Prawo do zrzeszania się w związki zawodoweBrak prawa do zrzeszania się w związki zawodowe
Obowiązek prowadzenia akt osobowych przez pracodawcęBrak obowiązku prowadzenia akt osobowych
Spory rozstrzygane przez sąd pracySpory rozstrzygane przez sąd cywilny

Ostateczny wybór powinien być oparty na indywidualnych preferencjach oraz specyfice działalności firmy. Dla przedsiębiorców ważne jest, aby określić, czy bardziej potrzebują elastycznego lidera z wysoką motywacją do osiągania wyników, czy też stabilnego pracownika, który będzie miał jasno określone prawa i obowiązki. Dla menedżerów z kolei, kluczowe jest, aby ocenić, czy są gotowi na większą odpowiedzialność i elastyczność, czy preferują stabilność i ochronę prawną oferowaną przez umowę o pracę.

Jeśli potrzebujesz pomocy prawnej z wyborem optymalnej formy zatrudnienia lub modyfikacji już istniejącej współpracy, zapraszam Cię do współpracy.

0
    0
    Twój koszyk
    Koszyk jest pustyWróć do sklepu