Jak bezpiecznie podpisać rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron?

Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron polega na tym, że pracownik i pracodawca wspólnie decydują o zakończeniu współpracy. Obie strony muszą zgodzić się co do terminu i warunków. Dzięki temu można ustalić dogodny moment rozwiązania umowy, nawet z dnia na dzień. Przy zwykłym wypowiedzeniu jest to niemożliwe — składa je jedna strona i obowiązują ustawowe okresy wypowiedzenia.

Propozycja może wyjść zarówno od pracownika, jak i od pracodawcy. Do rozstania dochodzi jednak tylko wtedy, gdy druga strona zaakceptuje warunki. Jeśli któraś ze stron nie wyrazi zgody, umowa dalej obowiązuje. Cały proces opiera się więc na zgodnym uzgodnieniu warunków i dobrowolnej zgodzie na zakończenie zatrudnienia.

Na mocy porozumienia stron może zostać rozwiązana każda umowa o pracę w terminie zaproponowanym przez strony.

Porozumienie stron a wypowiedzenie umowy o pracę – różnice

Podstawowa różnica dotyczy tego, kto podejmuje decyzję i czy potrzebna jest zgoda drugiej strony.

• Wypowiedzenie – decyzję podejmuje jedna strona (pracownik albo pracodawca). Musi być zachowany okres wypowiedzenia (od dwóch tygodni do trzech miesięcy), a przy umowie na czas nieokreślony pracodawca podaje przyczynę i poucza pracownika o prawie odwołania do sądu pracy.
• Porozumienie stron – obie strony wyrażają zgodę. Nie trzeba zachowywać okresu wypowiedzenia i można ustalić dowolny termin zakończenia współpracy. Powód odejścia nie ma znaczenia, a od zawartego porozumienia nie odwołasz się już do sądu pracy.

Podstawa prawna rozwiązania umowy na mocy porozumienia stron

Podstawą jest Kodeks pracy – art. 30 § 1 pkt 1. Przepis pozwala zakończyć umowę o pracę na mocy porozumienia stron. Ustawa nie określa, jak sporządzić taki dokument ani co ma zawierać. Teoretycznie porozumienie można zawrzeć nawet ustnie, ale dla bezpieczeństwa i jasności najlepiej zrobić to na piśmie.

Porozumienie stron sprawdza się wtedy, gdy obu stronom zależy na szybkim i spokojnym rozstaniu. Jego największą zaletą jest swoboda — strony same ustalają warunki rozstania. Oto typowe sytuacje.

• Pracownik znajduje lepszą pracę i chce szybko rozpocząć obowiązki w nowym miejscu.
• Pracodawca potrzebuje skrócić zatrudnienie, zredukować etaty lub zakończyć projekt bez zwłoki.
• Pojawiają się sytuacje życiowe – opieka nad rodziną, przeprowadzka, dłuższy wyjazd.
• Obu stronom zależy na szybkim rozstaniu i uniknięciu konfliktu oraz długiego okresu wypowiedzenia.

Wady i zalety rozwiązania umowy o pracę za porozumieniem stron

Porozumienie daje szybkość i swobodę, ale kosztem części uprawnień pracownika. Poniższa tabela zestawia jedno z drugim.

Kiedy najczęściej korzysta się z porozumienia stron?

Po porozumienie sięga się, gdy obie strony chcą rozstać się bez zbędnych formalności. Pracownik korzysta z niego, gdy chce od razu zacząć nową pracę lub ma ważne sprawy prywatne. Pracodawca – gdy potrzebna jest szybka zmiana kadrowa, restrukturyzacja firmy albo polubowne rozwiązanie konfliktu bez ryzyka pozwu.

Czy porozumienie stron jest zawsze korzystne dla pracownika?

Nie zawsze. Pracownik może stracić część uprawnień – prawo do szybkiego zasiłku, dni wolnych na poszukiwanie pracy oraz ochronę przed zwolnieniem. W odróżnieniu od wypowiedzenia umowy nie odwoła się też od porozumienia do sądu pracy. Dlatego przed decyzją warto rozważyć wszystkie „za” i „przeciw”.

Dochodzi jeszcze jedno ostrzeżenie. W internecie krąży wiele błędnych dokumentów, z których korzystają internauci. Jeśli pobierzesz taki wzór, uzupełnisz go i przekażesz pracodawcy, możesz błędnie rozwiązać umowę.

Dlatego pobieraj wzór wyłącznie z zaufanych źródeł. Jeśli nie masz pewności co do dokumentu, skonsultuj go z radcą prawnym.

Procedura jest prosta i nie wymaga skomplikowanych działań. Najpierw jedna ze stron – pracownik lub pracodawca – składa drugiej propozycję rozwiązania umowy. W praktyce propozycja przyjmuje zwykle formę ustnych ustaleń, choć można ją złożyć także na piśmie.

Druga strona może warunki zaakceptować albo odrzucić. Jeśli obie strony są „za”, podpisują porozumienie. Dokument określa warunki zakończenia stosunku pracy – datę odejścia oraz szczegóły dotyczące urlopu czy wynagrodzenia.

Jak powinien wyglądać dokument porozumienia stron?

Dobrze przygotowane pisemne porozumienie zawiera kilka stałych elementów.

• Dane pracownika i pracodawcy
• Wskazanie rozwiązywanej umowy o pracę (data i rodzaj umowy)
• Dokładną datę zakończenia pracy (dzień podpisania dokumentu lub inny termin)
• Dodatkowe ustalenia: rozliczenie urlopu, wypłatę zaległego wynagrodzenia lub premii, odprawę, zwrot firmowego sprzętu
• Informację, że strony nie mają wobec siebie dalszych roszczeń
• Podpisy obu stron i sporządzenie w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach

Jak napisać wniosek o rozwiązanie umowy za porozumieniem stron?

Wniosek powinien być czytelny i zawierać kilka podstawowych informacji.

• Miejsce i datę
• Dane osobowe pracownika i dane firmy
• Prośbę o rozwiązanie umowy o pracę zawartej dnia [data] na mocy porozumienia stron
• Proponowaną datę rozwiązania umowy (np. „Proszę, by moim ostatnim dniem pracy był [data]”)
• Zwrot grzecznościowy i podpis

Wniosek najlepiej sporządzić w dwóch kopiach – druga zostaje na potwierdzenie odbioru.

Przykładowe pola we wzorze porozumienia

• Miejscowość i data
• Dane pracodawcy i pracownika (imiona, nazwiska, adres, NIP/REGON/PESEL)
• Odwołanie do umowy, która ma zostać rozwiązana
• Wyraźne stwierdzenie, że umowa jest rozwiązywana za porozumieniem stron
• Data rozwiązania umowy
• Dodatkowe postanowienia (urlop, odprawa, oddanie sprzętu)
• Podpisy obu stron

Sam wzór to jednak za mało. Przygotowanie porozumienia warto poprzedzić analizą Twojej sytuacji pracowniczej – tego, jakie uprawnienia Ci przysługują. Zawarcie porozumienia może bowiem przekreślić korzyści, które w innym trybie by Ci przysługiwały. Tych informacji nie znajdziesz w gotowym wzorze.

Czy pracownik lub pracodawca może odmówić podpisania porozumienia?

Tak. Porozumienie wymaga zgody obu stron, więc każda z nich może odmówić podpisania. Skoro potrzebna jest zgoda, trudno nazwać ten tryb „zerwaniem” umowy – to rozstanie za obopólną zgodą.

Jeśli druga strona się nie zgodzi, umowa trwa dalej. Pracodawca powinien odpowiedzieć na wniosek pracownika – może się zgodzić lub odmówić. Brak odpowiedzi oznacza brak zgody. Odpowiedź warto mieć na piśmie. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy wniosek zawiera klauzulę, że w razie odmowy staje się jednostronnym wypowiedzeniem – wtedy uruchamia inny tryb, np. rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia przez pracownika.

Czy przy porozumieniu trzeba zachować okres wypowiedzenia?

Nie. Przy rozwiązaniu umowy o pracę za porozumieniem stron nie obowiązują okresy wypowiedzenia z Kodeksu pracy. Wypowiedzenie umowy uruchamia okres wypowiedzenia od dwóch tygodni do trzech miesięcy – zależnie od stażu pracy. Porozumienie ten mechanizm pomija, więc zakończenie pracy ustalisz na dowolny dogodny termin – nawet na dziś.

Czy można wycofać zgodę na porozumienie?

Wycofanie porozumienia jest możliwe tylko wtedy, gdy zgodzi się na to druga strona. Jeśli jedna strona się rozmyśli, a druga nie wyraża zgody, porozumienie pozostaje ważne. Wyjątkiem są sytuacje, gdy zgodę wymuszono oszustwem, groźbą czy presją – wtedy można uchylić się od skutków oświadczenia i dochodzić swoich racji.

Porozumienie kończy stosunek pracy szybko, ale niesie skutki, o których łatwo zapomnieć. Dla pracownika decyzja wpływa na prawo do zasiłku i ochronę przed zwolnieniem, dla pracodawcy – na obowiązki rozliczeniowe i treść świadectwa pracy. Przed podpisaniem warto sprawdzić kilka rzeczy.

• Sprawdź, czy nie jesteś w okresie ochronnym (ciąża, wiek przedemerytalny)
• Przemyśl skutki dla zasiłku dla bezrobotnych i ewentualnej odprawy
• Ustal szczegóły rozliczenia (urlop, mienie powierzone, premie)
• Zadbaj o jednoznaczne zapisy porozumienia

Co przysługuje pracownikowi: zasiłek dla bezrobotnych i urlop?

Po rozwiązaniu umowy za porozumieniem stron zasiłek dla bezrobotnych przysługuje co do zasady dopiero po 90 dniach od rejestracji w urzędzie pracy. Ta karencja wynika z art. 220 ust. 1 pkt 5 ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia. Okres wypłaty zasiłku skraca się o te same 90 dni.

Karencja nie obowiązuje, jeśli porozumienie nastąpiło z powodu zmiany miejsca zamieszkania, upadłości lub likwidacji pracodawcy albo zmniejszenia zatrudnienia z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Wtedy zasiłek dostajesz od dnia rejestracji.

W praktyce decyduje zapis w porozumieniu i świadectwie pracy. Jeśli odchodzisz z przyczyn leżących po stronie pracodawcy, wpisz tę przyczynę wprost – samo „za porozumieniem stron” nie wystarczy urzędowi do pominięcia karencji.

Urlop rozliczasz na dwa sposoby. Zasadą jest wykorzystanie go w naturze przed odejściem. Jeśli to niemożliwe, dostajesz ekwiwalent pieniężny w dniu zakończenia pracy. Sposób rozliczenia ustal w treści porozumienia.

Porozumienie stron a świadectwo pracy

Niezależnie od trybu zakończenia współpracy pracodawca musi wystawić świadectwo pracy. Przy porozumieniu stron jako podstawę wpisuje się art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy. Świadectwo wydaje się najpóźniej w dniu zakończenia pracy, a opóźnienie grozi pracodawcy odpowiedzialnością.

Rozwiązanie umowy w okresie ochronnym – ciąża, wiek przedemerytalny

Umowę za porozumieniem stron można rozwiązać nawet z osobą objętą ochroną, np. kobietą w ciąży czy pracownikiem w wieku przedemerytalnym. Liczy się pełna świadomość i dobrowolność decyzji obu stron. Po podpisaniu porozumienia nie można domagać się powrotu do pracy z powołaniem na tę ochronę.