Jak bezpiecznie podpisać rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron?

Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron polega na tym, że pracownik i pracodawca wspólnie decydują o zakończeniu współpracy. Aby do tego doszło, obie strony muszą zgodzić się co do terminu i warunków zakończenia pracy. Dzięki temu można ustalić wygodny dla wszystkich moment rozwiązania umowy, nawet z dnia na dzień. Jest to niemożliwe w przypadku zwykłego wypowiedzenia, które składa jedna strona drugiej i gdzie obowiązują okresy wypowiedzenia narzucone przez prawo.

Z propozycją porozumienia może wystąpić każda ze stron. Jednak ostateczne rozstanie następuje tylko wtedy, gdy druga strona zaakceptuje warunki. Jeśli któraś ze stron nie wyrazi zgody, umowa dalej obowiązuje, a do rozwiązania umowy nie dojdzie. Cały proces polega więc na zgodnym uzgodnieniu warunków rozwiązania umowy o pracę i dobrowolnej zgodzie na zakończenie zatrudnienia.

Porozumienie stron a wypowiedzenie – różnice

Podstawowa różnica polega na tym, kto podejmuje decyzję i czy potrzebna jest zgoda drugiej strony:

• Wypowiedzenie – decyzję podejmuje jedna strona (pracownik albo pracodawca). Musi być zachowany okres wypowiedzenia (od dwóch tygodni do trzech miesięcy), a w razie umowy na czas nieokreślony pracodawca musi podać przyczynę oraz pouczyć pracownika o prawie odwołania do sądu pracy.
• Porozumienie stron – obie strony wyrażają zgodę. Nie trzeba zachowywać okresu wypowiedzenia – można ustalić dowolny termin zakończenia współpracy. Powód odejścia nie ma znaczenia, a od zawartego porozumienia nie można się już odwołać do sądu pracy.

Podstawa prawna rozwiązania umowy za porozumieniem stron

Kwestie prawne określa Kodeks pracy – art. 30 § 1 pkt 1. Przepisy pozwalają zakończyć umowę o pracę na mocy porozumienia stron. Ustawa nie mówi, w jaki sposób należy sporządzić taki dokument, ani co dokładnie ma w nim być. Teoretycznie można zawrzeć to nawet ustnie, ale dla bezpieczeństwa oraz jasności najlepiej zrobić to na piśmie.

Ta forma zakończenia pracy przydaje się w wielu sytuacjach. Jej największym plusem jest to, że strony mogą ustalić warunki rozstania w taki sposób, jaki im najbardziej odpowiada. Oto przykłady:

• Pracownik znajduje lepszą pracę i chce szybko rozpocząć obowiązki w nowym miejscu pracy.
• Pracodawca potrzebuje skrócić zatrudnienie, zredukować etaty lub zakończyć projekt bez zwłoki.
• Osobiste sytuacje życiowe – opieka nad rodziną, przeprowadzka, dłuższy wyjazd.
• Obu stronom zależy na szybkim rozstaniu, uniknięciu konfliktu i długiego okresu wypowiedzenia.

Zalety i wady rozwiązania za porozumieniem stron

Kiedy najczęściej korzysta się z porozumienia stron?

Ta forma jest wybierana, gdy obie strony chcą jak najszybciej się rozstać bez zbędnych formalności. Pracownicy chcący od razu zacząć nową pracę lub mający ważne sprawy prywatne. Pracodawcy – gdy potrzebna jest szybka zmiana kadrowa, restrukturyzacja firmy lub polubowne rozwiązanie konfliktu bez ryzyka pozwu sądowego.

Czy porozumienie stron jest zawsze korzystne dla pracownika?

Nie, nie zawsze. Pracownik może stracić niektóre uprawnienia, np. prawo do natychmiastowego zasiłku, dni wolnych na poszukiwanie pracy oraz ochronę przed zwolnieniem. Dlatego najlepiej zastanowić się nad konsekwencjami każdej decyzji i rozważyć wszystkie „za” i „przeciw”.

Cały proces jest w teorii stosunkowo prosty i nie wymaga skomplikowanych działań. Najpierw jedna ze stron – pracownik lub pracodawca – składa drugiej propozycję rozwiązania umowy. Propozycja rozwiązania umowy o pracę za porozumieniem stron przyjmuje w praktyce zwykle formę ustnych ustaleń, natomiast możliwe jest także złożenie takiej propozycji na piśmie.

Druga strona może zaakceptować warunki lub je odrzucić. Jeśli obie strony są „za”, podpisują porozumienie, które dokładnie określa warunki zakończenia stosunku pracy (data zakończenia pracy i ewentualne szczegóły dotyczące urlopu czy wynagrodzenia).

Jak powinien wyglądać dokument porozumienia stron?

Pisemne porozumienie powinno zawierać:

• Dane pracownika i pracodawcy
• Wskazanie rozwiązywanej umowy o pracę (data i rodzaj umowy)
• Dokładną datę zakończenia pracy (może to być dzień podpisania dokumentu lub inny termin)
• Dodatkowe ustalenia: np. sposób rozliczenia urlopu, wypłata zaległego wynagrodzenia czy premii, odprawy, zwrot firmowego sprzętu
• Informację, że strony nie mają wobec siebie dalszych roszczeń
• Podpisy obu stron i sporządzenie w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach

Jak napisać prośbę o rozwiązanie umowy za porozumieniem stron?

Wniosek powinien być czytelny i zawierać:

• Miejsce i datę
• Dane osobowe pracownika i dane firmy
• Prośbę o rozwiązanie umowy o pracę zawartej dnia [data] na mocy porozumienia stron
• Proponowaną datę rozwiązania umowy (np. „Proszę, by moim ostatnim dniem pracy był [data]”)
• Zakończenie grzecznościowe, podpis

Wniosek najlepiej sporządzić w dwóch kopiach – druga zostaje na potwierdzenie odbioru.

Czy są gotowe wzory rozwiązań umowy za porozumieniem stron?

Tak, w internecie można znaleźć wiele darmowych wzorów takich dokumentów w formacie PDF lub Word.

Natomiast przygotowanie porozumienia o rozwiązaniu umowy o pracę powinno być poprzedzone dokładną analizą Twojej sytuacji pracowniczej, w szczególności tego, jakie uprawnienia Tobie przysługują. Zawarcie porozumienia może bowiem zniweczyć różnego rodzaju korzyści, jakie w przeciwnej sytuacji byłyby Tobie należne.

Tych informacji nie znajdziesz we wzorach, dlatego dobrze przemyśl ich samodzielne wypełnienie i rozważ skorzystanie z pomocy profesjonalisty.

Przykładowe pola we wzorze porozumienia

• Miejscowość i data
• Dane pracodawcy i pracownika (imiona, nazwiska, adres, NIP/REGON/PESEL)
• Odwołanie do umowy, która ma zostać rozwiązana
• Wyraźne stwierdzenie, że umowa jest rozwiązywana za porozumieniem stron
• Data rozwiązania umowy
• Dodatkowe postanowienia (np. urlop, odprawa, oddanie sprzętu)
• Podpisy obu stron

Czy przy porozumieniu trzeba zachować okres wypowiedzenia?

Nie – duża wygoda tego trybu polega na tym, że nie obowiązują okresy wypowiedzenia z Kodeksu pracy. Natomiast wypowiedzenie wiąże się z wynagrodzeniem, co można uregulować chociażby przez obowiązek wypłaty odprawy.

Zakończenie pracy można ustalić na każdy dogodny termin – nawet na dziś. Strony mają tutaj pełną swobodę.

Mimo pozornej prostoty tej procedury, warto nie zapominać o kilku ważnych kwestiach. Decyzja może mieć wpływ na prawo do zasiłku czy ochronę przed zwolnieniem. Przed podpisaniem porozumienia dobrze jest wszystko sprawdzić, by nie być zaskoczonym później.

• Przeanalizuj, czy nie jesteś w okresie ochronnym (ciąża, wiek przedemerytalny itp.)
• Przemyśl konsekwencje pod kątem zasiłku dla bezrobotnych czy odprawy pracowniczej
• Szczegółowo ustal szczegóły rozliczenia (urlop, mienie powierzone, premie pracownicze)
• Zadbaj o jasność zapisów porozumienia.

Rozwiązanie umowy w szczególnym okresie – ciąża, wiek przedemerytalny

Umowę za porozumieniem stron można rozwiązać nawet z osobą objętą ochroną, np. kobietą w ciąży czy pracownikiem przed emeryturą. Liczy się pełna świadomość i dobrowolność takiej decyzji z obu stron. Po podpisaniu porozumienia nie można domagać się powrotu do pracy z powodu tej ochrony.

Czy można wycofać zgodę na porozumienie?

Wycofanie porozumienia jest możliwe tylko wtedy, gdy zgodzi się na to również druga strona. Jeżeli jedna strona się rozmyśli, a druga nie wyraża na to zgody – porozumienie pozostaje ważne. Wyjątkiem mogą być sytuacje, gdy zgodę wyrażono przez oszustwo, szantaż czy presję – wtedy można dochodzić swoich racji w sądzie.

Jak wygląda świadectwo pracy po porozumieniu stron?

Niezależnie od tego, jak skończył się stosunek pracy, pracodawca musi wystawić świadectwo pracy. W przypadku porozumienia stron, jako powód zakończenia wpisuje się art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy. Świadectwo wydaje się najpóźniej w dniu zakończenia pracy, a opóźnienia mogą prowadzić do kar po stronie pracodawcy.

Wpływ na prawo do zasiłku dla bezrobotnych i inne świadczenia

Gdy rozstanie nastąpiło za porozumieniem stron (i nie z przyczyn zakładu pracy), zasiłek dla bezrobotnych przysługuje dopiero po 90 dniach od rejestracji w urzędzie pracy. Jeżeli rozwiązanie nastąpiło z powodu np. likwidacji stanowiska, zasiłek można dostać od razu. Zawsze przysługuje ekwiwalent za niewykorzystany urlop.

Jak pracodawca odpowiada na wniosek pracownika?

Pracodawca powinien odpowiedzieć na wniosek pracownika – może się zgodzić lub nie. Brak odpowiedzi oznacza brak zgody na proponowane warunki. Warto spisać odpowiedź na piśmie. Jeśli pracodawca nie zaakceptuje warunków, umowa nadal obowiązuje (chyba że wniosek zawiera klauzulę, że w razie odmowy staje się wypowiedzeniem jednostronnym).