Skarga na uchwałę rady gminy

Zaskarżenie uchwały rady gminy: Praktyczny przewodnik dla obywatela.

Czy kiedykolwiek zastanawiałeś się, jakie masz prawa wobec decyzji podjętych przez radę gminy? Ten artykuł to praktyczny przewodnik, który pomoże Ci zrozumieć proces zaskarżania uchwał rady gminy. Krok po kroku przeprowadzę Cię przez wszystkie etapy – od zrozumienia samej uchwały jednostki samorządu terytorialnego, poprzez przygotowanie skargi administracyjnej do WSA, aż po możliwe skutki zaskarżenia uchwały rady gminy. Niezależnie od tego, czy jesteś aktywnym obywatelem, przedsiębiorcą czy po prostu chcesz lepiej zrozumieć swoje prawa – ten przewodnik jest dla Ciebie.

Zapisz się do newslettera!

Od uchwały do skargi: Jak kwestionować decyzje rady gminy?

Uchwały rady gminy stanowią ważny element prawa miejscowego, mający bezpośredni wpływ na życie mieszkańców danej gminy. Decyzje podejmowane przez radę gminy dotyczą najróżniejszych aspektów życia lokalnej społeczności – od kwestii związanych z gospodarką komunalną, poprzez edukację, aż po kwestie związane z kulturą i rekreacją. Dla wielu obywateli, uchwały te stanowią podstawę funkcjonowania w danej społeczności i wpływają na jakość ich życia.

Jednak co zrobić, gdy uważamy, że podjęta przez radę gminy decyzja jest niezgodna z prawem lub narusza nasze interesy? Prawo polskie przewiduje możliwość zaskarżania uchwał rady gminy. Każdy obywatel ma prawo do kwestionowania decyzji rady gminy, jeśli uważa, że jest ona niezgodna z obowiązującym prawem oraz narusza jego interesy prawne lub uprawnienia (art. 101 ust. 1 Ustawy o samorządzie gminnym, dalej SamGminU).

Dlaczego jest to tak ważne? Samorząd gminny pełni kluczową rolę w procesie decyzyjnym na poziomie lokalnym. Jego decyzje mają bezpośredni wpływ na życie mieszkańców. Dlatego też możliwość zaskarżania uchwał rady gminy stanowi ważny element systemu ochrony praw obywateli. Daje to możliwość interwencji w sytuacjach, gdy uchwały są niezgodne z prawem lub naruszają interesy jednostki czy ogółu obywateli.

Co to jest uchwała rady gminy?

Uchwała rady gminy to nie tylko formalny dokument; to decyzje, które mają bezpośredni wpływ na życie mieszkańców. W związku z tym ważne jest, aby każdy obywatel miał świadomość, czym są te uchwały, jakie mają zakresy działania oraz jakie rodzaje uchwał można wyróżnić.

Definicja i zakres uchwał rady gminy

Uchwała rady gminy, choć kluczowa dla działalności samorządu terytorialnego, nie posiada jednoznacznej definicji w ustawodawstwie polskim. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej oraz Ustawa o samorządzie gminnym, jak również inne akty prawne, nie dostarczają bezpośredniej definicji tego pojęcia. Jednakże, w oparciu o art. 87 ust. 2 Konstytucji RP, można stwierdzić, że uchwały rady gminy stanowią akty prawa miejscowego. Dodatkowo, art. 184 zd. 2 Konstytucji RP wskazuje, że uchwały są aktami normatywnymi, które mogą być poddane kontroli sądów administracyjnych. Ta kontrola odbywa się w formie skargi administracyjnej do WSA.

Według art. 41 ust. 1 SamGminU, rada gminy ustanawia akty prawa miejscowego wyłącznie w formie uchwały. To oznacza, że wszelkie akty prawne rady gminy muszą przyjąć formę uchwały. Przepisy nie przewidują innych form działalności uchwałodawczej tej jednostki. Co więcej, art. 90 ust. 1 zd. 1 SamGminU nakazuje organom wykonawczym gminy, takim jak wójt, burmistrz czy prezydent miasta, przedstawienie wojewodzie uchwał rady gminy w ciągu 7 dni od ich podjęcia[1]A. Barczak, A. Ogonowska, Uchwały rady gminy w zakresie ochrony środowiska i przyrody. Wzory z komentarzem, Warszawa 2019, s. 3.

W praktyce, statuty poszczególnych gmin również przewidują dla rozstrzygnięć merytorycznych podjętych przez radę gminy wyłącznie formę uchwały, co potwierdzają przykłady uchwał różnych rad miejskich.

Brak definicji legalnej sprawia, że warto odnieść się do języka potocznego. W słowniku języka polskiego uchwała to „akt woli organu państwowego, samorządu spółdzielczego, organizacji społecznej lub zawodowej”[2]https://sjp.pwn.pl/sjp/uchwala;2531905.html.

Mężczyzna w kapeluszu

Rodzaje uchwał i ich miejsce w systemie prawnym

W literaturze prawniczej funkcjonuje wiele klasyfikacji uchwał. Wśród nich kluczowy podział uchwał bazuje na kryterium obowiązywania. W tym kontekście wyróżniamy:

  1. Akty prawa miejscowego – są to akty, które należą do źródeł prawa powszechnie obowiązującego na obszarze działania organów, które je ustanowiły. Są wydawane przez organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie.

    Cechą charakterystyczną aktów prawa miejscowego jest:
    • Powszechność obowiązywania na terenie działania organu, który je ustanowił.
    • Charakter generalny i abstrakcyjny norm zawartych w tych aktach – przepisy są stworzone tak, aby były stosowane do ogółu obywateli i sytuacji a nie tylko do konkretnych przypadków.
    • Charakter podustawowy, wydawane są na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie.
    • Wymóg ogłoszenia, aby mogły stać się powszechnie obowiązującym prawem.
  2. Akty kierownictwa wewnętrznego – są to akty, które wiążą tylko adresatów podległych organowi, który dany akt ustanowił. Dla ich ważności nie wymagają publikacji, ale muszą dotrzeć do wiadomości adresata.

Potrzebujesz pomocy w Twojej sprawie?

Skontaktuj się ze mną pod adresem: kancelaria@poradca.pl

Jak zaskarżyć uchwałę rady gminy? Procedura.

Warunki i przesłanki zaskarżenia

Zgodnie z art. 101 ust. 1 SamGminU, każda osoba, której interes prawny lub uprawnienie zostało naruszone przez uchwałę lub zarządzenie podjęte przez organ gminy, może wnieść skargę. Ważne jest, aby naruszenie było postrzegane subiektywnie przez skarżącego jako naruszenie jego interesu prawnego lub uprawnienia. Jednakże, by skarga była uznana za zasadną, naruszenie musi być obiektywne i polegać na nieprzestrzeganiu przez organ gminy obowiązujących przepisów prawnych.

Interes prawny osoby skarżącej może wynikać zarówno z jej indywidualnych uprawnień, jak i uprawnień wynikających z bycia członkiem wspólnoty mieszkańców. Ważne jest, aby wiedzieć, że jeśli kilka osób ma podobne skargi dotyczące tego samego aktu, mogą one wspólnie wystąpić w roli skarżących. Jednakże, jeśli sąd administracyjny już orzekał w danej sprawie i oddalił skargę, nie można ponownie wnieść tej samej skargi.

Kto może wnieść skargę na uchwałę rady gminy?

Przepis art. 101 SamGminU różni się od ogólnej zasady zawartej w art. 50 § 1 Ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (PrPostAdm), która mówi, że każdy, kto ma interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, a także organizacje społeczne mogą wnieść skargę. Prawo do zaskarżenia uchwały rady gminy jest bardziej zawężone i rygorystyczne.

Kluczowe jest dla legitymacji skargowej jest ustalenie, że istnieje rzeczywisty związek między zaskarżoną uchwałą a indywidualną sytuacją prawną skarżącego. Zatem jedną z pierwszych rzeczy, którą sąd bada po wniesieniu skargi na uchwałę rady gminy jest istnienie legitymacji skarbowej skarżącego.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2010 r. I OSK 1016/09

1. Interes prawny lub uprawnienie nie musi mieć podstawy wyłącznie w przepisach materialnych prawa administracyjnego. 

2. Istotnym warunkiem umożliwiającym zaskarżenie uchwały samorządowej jest nie tylko jej obiektywna niezgodność z prawem materialnym, kształtującym sytuację prawną podmiotu skarżącego, ale także konieczność wykazania, że uchwała w sposób rzeczywisty i bezpośredni narusza interes prawny skarżącego, przez co należy rozumieć ograniczenie, zniesienie lub uniemożliwienie realizacji tego interesu.

Celem takiej skargi jest ochrona prawna jednostki przed bezprawnymi działaniami organów gminy. Skarga ma na celu ochronę realnego, własnego interesu prawnego i uprawnień przed nielegalnymi działaniami organu gminy. Aby skarga była uznana za zasadną, skarżący musi wykazać naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego przez organ gminy, które wpływa negatywnie na jego sytuację prawną[3]S. Gajewski, A. Jakubowski (red.), Ustawa o samorządzie gminnym [w:] S. Gajewski, A. Jakubowski (red.), Ustawy samorządowe. Komentarz, Warszawa 2018, art. 101.

Ponadto, związek między naruszeniem prawa przez uchwałę a sytuacją prawną skarżącego musi być aktualny, a nie przyszły i musi dotyczyć takiej sytuacji prawnej, którą można określić jako własną, indywidualną i konkretną danej osoby[4]zob. m.in. wyr. NSA z 1.10.2013 r., I OSK 1209/13 [w:] tamże.

antyczny zegarek kieszonkowy
Wewnątrz mechanizmu antycznego zegarka kieszonkowego, fot. Josh Redd, Unsplash.com

Terminy, koszty i tryb zaskarżenia uchwały

Terminy zaskarżenia

Zgodnie z nowelizacją PrPostAdm i SamGminU, która weszła w życie 1.6.2017 r., nie ma już obowiązku uprzedniego wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa przed wniesieniem skargi (art. 52 PrPostAdm w zw. z art. 101 ust. 1 SamGminU). Dodatkowo, w przypadku innych aktów niż określone w art. 3 § 2 pkt 4 PrPostAdm, skargę można wnieść w każdym czasie, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Aby sąd mógł merytorycznie rozpoznać skargę, zaskarżona uchwała musi mieć charakter publicznoprawny i naruszać interes prawny osoby wnoszącej skargę.

Tryb zaskarżenia

Skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Jeśli skarga jest w formie dokumentu elektronicznego, należy ją przesłać do elektronicznej skrzynki podawczej danego organu (art. 54 § 1 i 1a PrPostAdm).

Organ ma obowiązek przekazania skargi sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę w ciągu 30 dni od jej otrzymania (art. 54 § 2 PrPostAdm). W praktyce pozwala to organowi na zapoznanie się ze skargą i ustosunkowanie się do niej w odpowiedzi na skargę. Podobnie jak w przypadku odwołania od decyzji administracyjnej, organ może także w całości uznać argumenty skarżącego i skargę uwzględnić w całości w ramach samokontroli.

Koszty procesu

W przypadku skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, wpis stały wynosi 300 zł[5]§ 2 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

fot. Sasha Freemind, Unsplash.com

Kto rozpatruje skargę na uchwałę?

Jeśli chodzi o rozpatrzenie skarg w sprawach sądowoadministracyjnych, główną rolę odgrywają wojewódzkie sądy administracyjne (WSA). Są one właściwe do rozpoznawania wszystkich spraw sądowoadministracyjnych, które nie zostały zastrzeżone dla właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA).

Jeśli chodzi o kwestię terytorialną, właściwość miejscowa wojewódzkich sądów administracyjnych jest regulowana w oparciu o siedzibę organu administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Innymi słowy, do rozpoznania sprawy właściwy jest ten WSA, na którego obszarze właściwości znajduje się siedziba danego organu[6]R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 8, Warszawa 2023, art. 13, Nb 1.

Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny pełni rolę sądu wyższej instancji. NSA rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wydanych przez WSA, takie jak skarga kasacyjna (art. 173 PrPostAdm) czy zażalenie (art. 194 PrPostAdm). Funkcja NSA jako sądu odwoławczego wynika z wdrożenia dwuinstancyjnego modelu sądownictwa administracyjnego[7]tamże, art. 15, Nb 1.

art. 13 PrPostAdm

§ 1. Wojewódzkie sądy administracyjne rozpoznają wszystkie sprawy sądowoadministracyjne z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego.

§ 2. Do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona.

Skutki zaskarżenia uchwały rady gminy

Czy zaskarżenie wstrzymuje wykonanie uchwały?

Zgodnie z przepisami prawa, wniesienie skargi nie wstrzymuje automatycznie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności (art. 61 § 1 PrPostAdm). Innymi słowy, samo wniesienie skargi nie prowadzi do zawieszenia działania zaskarżonej uchwały.

Jednakże, w pewnych sytuacjach istnieje możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Organ, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność, może – na wniosek strony lub z urzędu – wstrzymać jego wykonanie (art. 61 § 2 PrPostAdm). Gdy skarga trafi do sądu administracyjnego, to sąd ten może wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji w odpowiedzi na wniosek skarżącego, jeżeli zachodzą konkretne przesłanki wskazane w art. 61 § 3 PPSA.

Jednym z głównych argumentów za wstrzymaniem wykonania decyzji jest niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. O takim niebezpieczeństwie można mówić, gdy potencjalne skutki wykonania zaskarżonego aktu są dotkliwe i trudne do zrekompensowania w przyszłości. Inna przesłanka to ryzyko spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Co ważne, postępowanie przed sądem administracyjnym w sprawie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności odbywa się wyłącznie na wniosek skarżącego.

Dla skarg wniesionych na uchwały organów jednostek samorządu terytorialnego oraz ich związków i akty terenowych organów administracji rządowej, organ może z urzędu lub na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie takiego aktu w całości lub części. Warto jednak zauważyć, że jeśli chodzi o przepisy prawa miejscowego, które już weszły w życie, ich wykonanie nie zostanie wstrzymane.

Kolumny pod niebem
fot. Pablo Hermoso, Unsplash.com

Skutki zaskarżenia uchwał rady gminy

Zaskarżenie uchwały rady gminy może prowadzić do poważnych konsekwencji prawnych, które dotyczą zarówno obywatela składającego skargę, jak i samej gminy:

  • Rozstrzygnięcie sporu: Jeżeli skarga zostanie uwzględniona przez sąd, obywatel uzyska ochronę swojego interesu prawnego. W przeciwnym razie, zaskarżona uchwała pozostanie w mocy.
  • Koszty postępowania: Niezależnie od wyniku postępowania, sąd może nakazać jednej ze stron pokrycie kosztów postępowania sądowego. W przypadku nieuwzględnienia skargi, obywatel może ponieść te koszty. Jeśli skarga zostanie uwzględniona, gmina może zostać zobowiązana do ich zwrotu.
  • Czasochłonność: Proces sądowy bywa czasochłonny. Oznacza to, że zarówno obywatel, jak i gmina muszą być przygotowane na to, że postępowanie może trwać kilka miesięcy, a nawet lat, co wiąże się z kosztami oraz niepewnością dla obu stron.
  • Reputacja: Dla gminy, zaskarżenie jej uchwały może wpłynąć negatywnie na jej wizerunek wśród mieszkańców i inwestorów, sugerując, że podejmowane decyzje nie zawsze są zgodne z prawem.
  • Konsekwencje dla inicjatyw lokalnych: Jeśli uchwała dotyczyła ważnego projektu lub inicjatywy, jej zaskarżenie i ewentualne unieważnienie może opóźnić lub zablokować realizację tego przedsięwzięcia.
  • Unieważnienie uchwały: W przypadku stwierdzenia przez sąd, że zaskarżona uchwała została podjęta z naruszeniem prawa, uchwała może zostać unieważniona. Dla gminy oznacza to konieczność podjęcia działań naprawczych, które mogą obejmować przyjęcie nowej uchwały. Rodzi to także ryzyko odpowiedzialności odszkodowawczej.
Abstrakcyjny kamień.

Możliwe rozstrzygnięcia zaskarżenia uchwały rady gminy

Zasadniczym celem sądowej kontroli jest ocena legalności zaskarżonych aktów i czynności. Sąd bada akt pod kątem zgodności z obowiązującym stanem prawnym i faktycznym w dniu jego podjęcia. Co istotne, nawet jeśli zaskarżona uchwała została w międzyczasie zmieniona lub uchylona, sąd może wydać wyrok w sprawie. Ma to miejsce, jeśli uchwała dotyczy sytuacji, która miała miejsce przed jej zmianą czy uchyleniem[8]R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 8, Warszawa 2023, art. 147, Nb 2.

Kolejnym krokiem jest sprawdzenie trybu podjęcia uchwały. Sąd analizuje, czy proces podejmowania uchwały odbywał się zgodnie z obowiązującymi przepisami. Kontrola ta obejmuje m.in. sposób głosowania, obecność quorum czy zgodność z innymi przepisami proceduralnymi.

Jeśli w trakcie analizy okaże się, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa, sąd ma możliwość stwierdzenia jej nieważności. Taki wyrok ma kluczowe znaczenie, gdyż działa on z mocą wsteczną. Oznacza to, że uchwała jest traktowana tak, jakby nigdy nie weszła w życie.

Specyficzne aspekty ostatecznego charakteru wyroku są kształtowane przez regulacje ustaw samorządowych (m. in. art. 94 SamGminU).

Sąd podczas podejmowania decyzji dokonuje także oceny wagi stwierdzonego naruszenia. W zależności od skali naruszenia, sąd może albo stwierdzić nieważność całej uchwały, albo jedynie wskazać, że uchwała została wydana z naruszeniem prawa, nie wchodząc jednak w jej merytoryczną treść.

Końcowym etapem postępowania jest możliwość wzruszenia indywidualnych rozstrzygnięć opartych na zaskarżonej uchwale. Jeśli sąd unieważni akt prawny, takie działanie otwiera drogę dla zainteresowanych stron do podjęcia kroków w celu wzruszenia decyzji indywidualnych, które zostały podjęte w oparciu o ten akt. Możliwe jest także traktowanie orzeczenia sądu jako prejudykatu do dochodzenia odszkowania od Państwa.

Twoje prawa wobec uchwał rady gminy. Praktyczne wskazówki.

Kiedy warto zaskarżyć uchwałę?

Decyzja o zaskarżeniu uchwały powinna wynikać przede wszystkim z przekonania o naruszeniu Twojego interesu prawnego. Jeżeli czujesz, że Twoje prawa zostały ograniczone lub naruszone przez konkretną uchwałę, warto rozważyć jej zaskarżenie. Równie ważne jest, aby Twoje obawy miały faktyczne podstawy prawne, a nie były jedynie wyrazem niezadowolenia z działania władz.

Niekiedy uchwała może wydawać się problematyczna ze względu na błędy proceduralne. Jeżeli zauważysz, że podczas podejmowania decyzji doszło do istotnych uchybień, takich jak naruszenie procedur głosowania, może to stanowić podstawę do jej zaskarżenia.

W przygotowaniu skargi pomoże prawnik

Prawo administracyjne, w ramach którego odbywa się proces zaskarżenia uchwał, jest skomplikowane i pełne pułapek. Wsparcie doświadczonego radcy prawnego czy adwokata może pomóc Ci przejść przez cały proces. Skuteczna skarga wymaga wskazania konkretne naruszeń prawa, uchybień procedury i wskazania trafnych argumentów na rzecz ich uznania.

Pamiętaj, że organ gminy z pewnością będzie reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Profesjonalna reprezentacja przed sądem znacząco zwiększa Twoje szanse na pomyślny werdykt.

Przypisy[+]

0
    0
    Twój koszyk
    Koszyk jest pustyWróć do sklepu